Anders Olsen

Anders Olsen (1718-1786) Anders Nordlænder-imik imminut taagajuttoq tassaavoq Norgimiu naasorissaasup ernera eqiasuilluni ukiut 40-it sinnerlugit kalaallinik inuiaqatigiinnik piorsaaqataasoq. Maniitsoq Qaqortorlu niuertoqarfittut tunngavilerpai. Avatangiisiminik nuannarinnittut ilagaat Kujataanilu Igaliko-mi nunaateqarnermik aallarniivoq.

Norgip avannaarpiaani Troms-imi qeqertami Senjen-imi inunngorpoq.

1740-mi  Niels Axelsen Rasch angutinik nukittuunik Kalaallit Nunaanni nunalinnissamut piukkunnaatilinnik ujaasilluni Norgip avannaani angalasoq attavigaa. Rasch Hans Egedep nuliata eqqarleraa Hans Egede-llu Jacob Severin-illu kajumissaarinerisigut nunalittussarsiorluni angalavoq. Jacob Severin Københavnimi niuertuuvoq 1734-imilu Kalaallit Nunaanni niuerneq kisermaassilluni ingerlappaa. Anders Olsen qatanngunni Hans allallu sisamat peqatigalugit Rasch-imit pileritsatinneqarput. 1741 ukiakkut Københavnimut aallarput, upernarmallu Kalaallit Nunaannut ingerlaqqipput. Anders Olsen Hans Olsen-ilu Nuummut 1721-imi Hans Egede-mit tunngavilerneqarsimasumut pipput, tassanilu Jacob Severin-imit atorfinitsinneqarlutik. Angutit taakku Norgimeersut arfinillit akornanni Peder Olsen Walløe kingorna ilisimasassarsiortutut tusaamasaalersoq ilaavoq. 1751-imi Nunap Isua uiarpaa tunullu sineriaata ilaa angallavigalugu.

Anders Olsen siullermik Nuummi nunalittutut atorfinitsinneqarpoq. 1750-imi Hans Egedimut kuisittut siulliit ilaannik kalaallimik piniartup panianik Tupernamik (1726–10.2.1789) nuliarpoq. Aallaqaammulli noorliit qatanngutigiinniat suliaat assut soqutigai ajoqersuiartortitanullu assut tapersersuisunngorluni. Nammineq ajoqersuerusukkaluarpoq 1751-imili Nuummi nalinginnaasumik niueqatigiiffittaami  niuertorusinngorluni.

1753-imi niuveriarnermut atatillugu sakkuliisussamut immikkut ilisimasalittut  nakkutilliisunngorpoq. 1754-imi Nuup avannaani niuertoqarfissamik naleqquttumik nassaarnissamut suliakkerneqarami nunaqarfik Kangaamiut toqqarpaa. Tassanilu niuertumik taaguuteqalerpoq. Tamatuma kingorna Sisimiut niuertoqarfittut tunngavileqquneqarput, immakkulli angalanermut tunngatillugu ajornartorsiuteqarneq pissutaalluni tassunga anngutinngitsoorpoq.

1765-imi Sisimiut eqqaanni arfanniarnissamik pilersaarummut siulittaasunngortin-neqarpoq. Tassaniippoq ukiut marluk tamatumalu kingorna 1767-imi Maniitsumut uterluni.

Ukiut arfineq pingasut qaangiuttut Kalaallit Nunaata kitaata kujataani niuertoqarfis-saqqissumik Julianes Håb –imik atsigassamik nassaaqqullugu qinnuigineqarpoq. Niuertoqarfik Julianehåb/Qaqortoq tunngavilerpaa tassanilu 1780-imi 62-inik ukioqalerluni soraarninngornissami tungaanut niuertuulluni.

Qaqortup eqqaa nunaatilinnit tassalu qallunaatsianit najorneqarsimagaluarpoq. Anders Olsen-ip nersutaateqarnermik aallartitsinissamut periarfissamik takunnissimanera ersarippoq nersussuarnillu savanillumi eqqussivoq. Anders Olsen ilaquttanilu tamarmik Upernaviarsummut Qaqortumiit Igaliko-p tungaanut km-inik qulinik ungasissusilimmut nuuput. Tassani issunik ujaqanik qissianillu sanaanik illuliorput. Anders Olsen ilaanneeriarluni qatanngutigiinniat najugaannut Alluitsumut/Lichtenau naalagiariartortarpoq. Upernaviarsummi illortik ikuallammat Igaliko-mut nuupput.

Tassani qallunaatsiat illukuisa ujaraanik qajannaatsumik illuliorpoq kinguaavilu 1953-imi sulilu immaqa ulloq manna tikullugu tassani najugaqarput. Nersusuaaluit eqqussai ilaqutaasut ukiuni 175-ini tulliuttuni aningaasarsiutaasa pingaarnersaasa nagguigaat. Anders Olsen –ip savaataasa nagguii 1800 nungutaasimagunarput savaateqarfiulersu-mulli savanik allaneersunik pissarsisoqarpoq.

Erni Poul ilagalugu aasami ipuinnarlutik ” Stattenhuck-ip avannaanut 18 mil-isut ungasissusilimmut” angalapput. Tassani sikorsuarpassuarnit unitsinneqarput. Angalanermini- Østerbygden Tunumiissoralugu- qallunaatsiaat kinguaavinik Tunumi nassaariniarsarisaminik naapitsinani tunumiunilli naapitsivoq.

Anders Olsen 1786-imi toquvoq namminerlu ilivissamisut assataanut ilineqarluni taannalu igalikup ujaraanik angisuumik saattukujuumik matuneqarpoq kinguaavinillu suli paarineqarluni.

%d bloggers like this: